4

ՉԻՆԱՍՏԱՆԻ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՀԱՄԱՅՆՔԸ ՄԵՐ ՕՐԵՐՈՒՄ

Մհեր Սահակյան
Նանջինգի համալսարանի Միջազգային հարաբերությունների ինստիտուտի ասպիրանտ
Աղբյուրը՝ http://www.noravank.am/arm/articles/detail.php?ELEMENT_ID=12749&sphrase_id=40323

Չինաստանի հայկական համայնքը մեր օրերում
1978 թվականից Չինաստանի տնտեսական բարեփոխումներն արտասահմանցի գործարարներին հնարավորություն տվեցին լայնածավալ գործունեություն ծավալել աշխարհի ամենամեծ շուկայում:

Հետագա տարիներին Չինաստան ժամանած միլիոնավոր արտասահմանցի գործարարների թվում էին նաև փոքրաթիվ հայեր:

Հայերի թիվը Չինաստանում սկսեց աճել 2000-ականներից: Որոշ տվյալներով, 2013-ին հայերի թիվը հասնում էր 800-900-ի: Սկզբնական շրջանում հայերը միավորվում էին քաղաքների, նահանգների մակարդակով: Օրինակ՝ Շանհայում հայերին միավորելու գործում մեծ ներդրում ունեցավ Վաչե Պետրոսյանի ղեկավարած Շանհայի հայկական ակումբը: Պեկինի հայերը միմյանց հետ ծանոթանում էին ՀՀ դեսպանատան կազմակերպած միջոցառումների շրջանակներում: Հայկական համայնքները հատկապես ակտիվ էին Չինաստանի հարավում՝ Հոնկոնգ, Գուանջոու, Շենջեն քաղաքներում:

Սակայն այս քաղաքների համայնքները միավորված չէին, հանդիպում էին տոնից տոն, չկային ընդհանուր նպատակ և քաղաքականություն: Իրավիճակը փոխվեց, երբ 2006թ. Շենջենում բնակվող ֆրանսահայ Միհրան Փափազյանի նախաձեռնությամբ ստեղծվեց Չինահայ համացանցային-սոցիալական հարթակը1:

Հարթակի շրջանակներում ստեղծվեց Չինահայ (http://www.chinahay.com) կայքը, Չինահայ անվամբ էջեր բացվեցին սոցիալական ցանցերում, որոնք հնարավորություն տվեցին համախմբել Չինաստանի հայությանը: 2006-ից սկսած՝ Չինահայ համացանցային կայքի միջոցով հայերը հավաքվում և նշում են հայկական տոները, կազմակերպում միջոցառումներ: 2006-2013թթ. բազմաթիվ միջոցառումներ կազմակերպվեցին հայաշատ քաղաքներում՝ Հոնկոնգում, Գուանգջոում, Շանհայում, Շենջենում, Նանջինգում և Պեկինում:

2013-ը կարևոր էր համայնքի վերջնական կազմավորման գործում: Հայաշատ քաղաքների մի շարք անդամներ՝ Հենրի Արսլանյանի գլխավորությամբ, ձեռնամուխ եղան համայնքի ղեկավար մարմնի և իրավաբանական կազմակերպության ստեղծման գործին: Համայնքի կայացմանը մեծ լիցք հաղորդեց բարերարներ Ջեք և Ջուլի Մաքսյանների նվիրատվությամբ ստեղծված Հոնկոնգի Հայկական կենտրոնը: Հայկական կենտրոնի բացմանը մասնակցեց և իր օրհնությունը բերեց ՆՍՕՏՏ Գարեգին Բ կաթողիկոսը: Բացման հանդիսավոր արարողությանը մասնակցեցին նաև Չինաստանում ՀՀ դեսպան Արմեն Սարգսյանը, տարբեր երկրների հայկական համայնքների ղեկավարներ:

Չինաստանի հայկական համայնքի Գործադիր մարմին. կառուցվածքն ու գործունեությունը

2013թ. ստեղծվեց համայնքի Գործադիր մարմինը, որի նախագահ ընտրվեց Հենրի Արսլանյանը: Կազմված է 13 անդամից: Ներկայացնում են Չինաստանի հայաշատ քաղաքների՝ Հոնկոնգի, Գուանջոուի, Նանջինգի, Շանհայի, Պեկինի, Շենջենի հայերի շահերը: Գործադիր մարմինն ամեն ամիս հեռաձայնային ժողով է անցկացնում, որի ընթացքում որոշում և կազմում է տվյալ ամսվա գործունության պլանները: Համայնքի գործունեության կշիռն ու կազմակերպվածությունը բարձրացնելու համար Հոնկոնգում գրանցվեց «Հոնկոնգի և Չինաստանի հայկական համայնք» կազմակերպությունը, որի տնօրենների խորհրդում ընդգրկվեցին Գործադիր մարմնի անդամները: Համայնքն ունի Խորհրդականների խորհուրդ, որտեղ ընդգրկված են ԱՄՆ, Մեծ Բրիտանիայի, Հոնկոնգի հայկական համայնքների ղեկավար կազմից հայտնի մարդիկ: Խորհրդականների խորհրդի անդամ է նաև Չինաստանում ՀՀ դեսպանը:

Համայնքի կյանքն ու ծրագրերը

2014թ. մարտին լույս տեսավ Չինաստանի հայկական համայնքի առաջին տեղեկագիրը: Այն երկլեզու է՝ հայերեն և անգլերեն: Տեղեկագիրը պատմում է համայնքի կյանքի և ծրագրերի մասին, սփռվում է թե՛ Չինաստանի, թե՛ այլ հայկական համայնքներում:

Գործադիր մարմինը ներկայումս խնդիր է դրել ստեղծել նոր, հզոր համացանցային կայք, որը կհամապատասխանի և կնպաստի համայնքի գործունեությանն արդի շրջանում:

Համայնքը սերտորեն համագործակցում է Հայկական վիրտուալ քոլեջի հետ: Համայնքի անդամները հնարավորություն ունեն Ջեք և Ջուլի Մաքսյանների անվան հայկական կենտրոնում մասնակցել հայերեն լեզվի դասընթացներին: Դասընթացներն անցկացվում են համացանցի միջոցով, որը հնարավորություն է տալիս մասնակցել նաև տարբեր քաղաքներում բնակվող հայերին: Ներկայումս համայնքի նախագահ Հենրի Արսլանյանը բանակցում է եվրոպական առաջատար ֆոնդերի հետ, որպեսզի ասպիրանտական կրթաթոշակներ հատկացվեն Չինաստանի հայկական համայնքի պատմությունը վաղ ժամանակներից ուսումնասիրելու համար: Այս բնագավառում առաջին հաջողությունը գրանցվեց 2014թ. ապրիլին, երբ Գյուլբենկյան հիմնադրամը Չինաստանում Հայկական համայնքի պատմությունն ուսումնասիրելու համար 6-ամսյա կրթաթոշակ հատկացրեց, որի նպատակն է լինելու ուսումնասիրել Չինաստանում հայերի ներկայությունը 20-րդ դարում2:

Չինաստանի հայկական համայնքը փորձում է միավորել նաև Հեռավոր Արևելքի՝ Սինգապուրի, Թաիլանդի, Մալայզիայի, Վիետնամի հայերին: Այն իր օժանդակությունն է բերում Մյանմարի, Բանգլադեշի հայկական եկեղեցիների պահպանման գործում: 2014թ. հայկական համայնքի շրջանակներում ստեղծվեց Չինաստանի հայկական ուսանողական միությունը, որի նպատակն է համախմբել Չինաստանում գտնվող հայ ուսանողներին, օգնել միմյանց, փոխանակվել գիտաժողովների, կրթաթոշակների վերաբերյալ տեղեկատվությամբ, նպաստել հայ-չինական բարեկամությանը: Ուսանողական միությունն ունի 50 անդամ, որոնք Չինաստան են եկել թե՛ ՀՀ-ից, թե՛ Սփյուռքից: Տարբեր քաղաքներում գտնվող հայ ուսանողները մշտական կապի մեջ են wechat սոցիալական ցանցի միջոցով:

Վերջաբանի փոխարեն

Չինաստանում հայկական համայնքը ձևավորվել և կայացել է Ֆրանսիայից, Կանադայից, Ավստրալիայից, ԱՄՆ-ից, Հայաստանից, Լիբանանից, Սիրիայից, Անգլիայից, Ռուսաստանից, Բուլղարիայից եկած հայերի շնորհիվ:

Կարծում եմ, որ հզորացող Չինաստանում կարևոր է ունենալ միավորված և կարող հայկական համայնք, որը կնպաստի Հայկական աշխարհ-Չինաստան կապերի ամրապնդմանը: Փորձը ցույց է տվել, որ այն երկրներում, որտեղ հայկական համայնքները կազմակերպված են՝ ՀՀ և Հայության շահերն ավելի լավ են ներկայացված: Թեև Չինաստանում հայկական համայնքը մեծ չէ, բայց ունի կիրթ և լավ կազմակերպված մարդկային ռեսուրս: Չինաստանը, յուրահատուկ զարգացող երկիր լինելով, արտասահմանից մեծ մասամբ աշխատանքի է հրավիրում արևմտյան լավագույն բուհերի շրջանավարտներին կամ նրանց, ովքեր պատրաստ են մեծ ֆինանսական ներդրումներ կատարել: Լեզվի իմացությունն էլ է սահմանափակում Չինաստանում աշխատանք գտնելու հնարավորությունները, քանի որ Չինաստանում կարելի է աշխատանք գտնել կամ չինարենի, կամ անգլերենի գերազանց իմացությամբ: Համայնքը համալրում են կամ բարձր որակավորում ունեցող սփյուռքահայ մասնագետներն ու ներդրողները, կամ հայաստանցի ուսանողները, ովքեր սովորել են Չինաստանում: Նրանցից շատերն ուսումն ավարտելուց հետո վերադառնում են ՀՀ, աշխատանք չեն գտնում և նորից մեկնում են Չինաստան: Նրանց մեծամասնությունը տիրապետում է չինարենին, անգլերենին կամ ռուսերենին, նրանք ունեն չինական դիպլոմներ և հեշտությամբ աշխատանք են գտնում, հարմարվում տեղի կյանքին:

Այսպիսով, Չինաստանի հայկական համայնքը, լինելով համեմատաբար երիտասարդ ու կրթված, արագ կազմակերպվում է, ինչպես նաև փորձում է միավորել ու առաջնորդել թե՛ Չինաստանի, թե՛ Հեռավոր Արևելքի հայկական մյուս համայնքները: Հայկական համայնքը Խորհրդականների խորհրդի միջոցով կապված է ԱՄՆ, Մեծ Բրիտանիայի, Կանադայի, Լիբանանի, Ավստրալիայի հայկական համայնքների հետ: Տարբեր երկրներից եկած համայնքի անդամները ևս օգնում են հարաբերություններ ստեղծել Արևելքից Արևմուտք ցրված հայկական համայնքների միջև: Կարևոր է նշել, որ համացանցի զարգացումը նպաստում է աշխարհով մեկ ցրված հայության միավորման գործին:

1 What is ChinaHay?, http://www.chinahay.com/about/

2 The Galust Gulbenkian foundation. Research opportunity on the Armenian community of China (Six month) Available at: http://www.gulbenkian.pt/Institucional/en/Activities/ArmenianCommunities?a=4845

«Գլոբուս» վերլուծական հանդես, թիվ 5, 2014

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s